Kategorie: Wszystkie | hasła czyli xięgi
RSS

hasła czyli xięgi

poniedziałek, 09 kwietnia 2012

ANGEL Danny, właść. BACIAGALUPO Daniel Życie rodzinne w hrabstwie Coos wyd. Random House, 1967 albo 1968

ANGEL Danny, właść. BACIAGALUPO Daniel Mickey 1972 albo 1973

ANGEL Danny, właść. BACIAGALUPO Daniel Dziesiąta woda po kisielu 1975

ANGEL Danny, właść. BACIAGALUPO Daniel Ojcowie Kennedy’ego 1978

ANGEL Danny, właść. BACIAGALUPO Daniel Stara panna; albo cnotliwa ciotka 1981

ANGEL Danny, właść. BACIAGALUPO Daniel Na wschód od Bangor 1984

ANGEL Danny, właść. BACIAGALUPO Daniel Dziecko na drodze 1995

ANGEL Danny, właść. BACIAGALUPO Daniel W restauracji po godzinach 2002

Bestsellerowe powieści amerykańskiego pisarza Daniela Baciagalupo (ur. 1942), wydawane pod przybranym nazwiskiem Danny Angel, w książce Johna Irvinga Ostatnia noc w Twisted River.

Życie rodzinne w hrabstwie Coos chwali na warsztatach kreatywnego pisania Kurt Vonnegut, wskazując w kontekście dyskusji o wyborze pseudonimu pisarza, że liczy się nie nazwisko, pod którym Baciagalupo wydaje książkę, a to, że była ona jedną z najlepszych, jakie czytał.

Jedynym zarzutem autora Rzeźni numer pięć był tak zwany problem interpunkcyjny młodego pisarza. Panu Vonnegutowi nie podobały się średniki.

Tych znaków interpunkcyjnych Daniel Baciagalupo używa z zamiłowaniem, konstruując długie, skomplikowane zdania, wzorem dziewiętnastowiecznych autorów, Hawthorne’a, Mellville’a, których książki pochłaniał w dzieciństwie. Życie rodzinne w hrabstwie Coos zbiera dobre recenzje, sprzedaje się pomyślnie. Wydanie w twardej i miękkiej oprawie, sprzedane prawa do sfilmowania, choć książka nie została ostatecznie zekranizowana. Pisarz zadedykował ją swojemu dawnemu nauczycielowi angielskiego ze szkoły Michała Anioła w Bostonie – Michaelowi Leary’emu in memoriam.

Postacią inspirowaną przez nauczyciela jest natomiast bohater drugiej powieści Baciagalupo Mickey - Irlandczyk, który uczy angielskiego w szkole Michała Anioła (nazywanej przez uczniów i nauczycieli Mickey). Jeden z rozdziałów książki zatytułowano Wyjazd do szkoły. Akcja powieści, osadzona w realiach północnego New Hampshire, zbudowana jest wokół epizodu spotkania głównego bohatera z dawnym nauczycielem na pokazie striptizu. Dedykacja – Mojemu ojcu, Dominikowi Baciagalupo.

Dziesiąta woda po kisielu to opowieść o seksualnej inicjacji chłopca uwiedzionego przez starszą kuzynkę.

Ojcowie Kennedy’ego to pierwszy bestseller Baciagalupo. Opisał w nim sposób na ominięcie poboru na wojnę w Wietnamie, stosowany przez młodych amerykańskich mężczyzn, którzy zostając ojcami, unikali wysłania na wojnę. Bohaterka Ojców Kennedy’ego, Caitlin

…ratuje przed wojną zgoła nieprawdopodobną liczbę tytułowych ojców.

Jest to postać wzorowana na żonie pisarza, która również udzieliła tak pomocy niewiadomej liczbie amerykańskich obywateli, w tym Baciagalupo. Książkę sfilmowano, co miało ten skutek, że pisarz przez długie lata odmawiał kolejnych ekranizacji swoich powieści.

Kolejna powieść Stara panna; albo cnotliwa ciotka, po sukcesie Ojców Kennedy’ego, została z marszu przetłumaczona na ponad trzydzieści języków. „Mroczna i erotycznie niepokojąca”. Jej bohaterka sypia ze swoim młodym siostrzeńcem, mówiąc mu za każdym razem, że wyobraża sobie, że kocha się z jego ojcem.

Następna powieść Na wschód od Bangor to „powieść aborcyjna” i jest niejako kontynuacją dwóch wcześniejszych książek Baciagalupo. Jej akcja rozgrywa się w sierocińcu w Maine w latach sześćdziesiątych, kiedy aborcja w Stanach jest nielegalna. Usuwają w nim ciąże dwie bohaterki wcześniejszych powieści Baciagalupo. Dedykacja dla znajomych kucharzy autora – Un abbràccio dla Tony’ego M. i Paula P. Na podstawie książki w 1999 roku powstaje film, który zgarnia kilka Oscarów, w tym za najlepszy scenariusz, będący adaptacją powieści.

W Dziecku na drodze pisarz opowiada o konsekwencjach śmierci dziecka. W czasie pisania tej powieści ginie w wypadku samochodowym jego syn Joe, co wydłuża pracę nad książką o kilka lat i zmienia jej koncepcję – początkowo w powieści ginie dwulatek, w ostatecznej wersji dorosłe dziecko. Pisarz dedykuje ją pamięci syna.

W restauracji po godzinach opowiada o życiu syna wybitnego kucharza, zdominowanego przez ojca, który dopiero po jego śmierci, usamodzielnia się i zaczyna żyć własnym życiem (choć wspomagany z zaświatów przez ducha ojca, który uczy go po godzinach gotować w restauracji). Poznajemy pierwsze zdanie powieści:

W zamkniętej restauracji, po godzinach, syn zmarłego kucharza – jedyny ocalały członek rodziny maestro – pracował w pogrążonej w mroku kuchni.

Jest to ostatnia powieść wydana przez Daniela Baciagalupo pod pseudonimem Danny Angel. Następne ma on już wydawać pod swoim nazwiskiem i pod koniec powieści Irvinga poznajemy zarys nowej, nie wydanej jeszcze książki oraz jej pierwsze zdanie –

Młody Kanadyjczyk, który nie mógł mieć więcej niż piętnaście lat, za długo się wahał.

Jest to zarazem pierwsze zdanie powieści Irvinga Ostatnia noc w Twisted River. Piękny łącznik między powieścią widmową, która ma być przez bohatera książki wydana w przyszłości, a realną, która właśnie się kończy. (KP)

John Irving Ostatnia noc w Twisted River przeł. Magdalena Moltzan-Małkowska, Prószyński i S-ka, Warszawa 2010, oryg. Last Night in Twisted River, 2009

poniedziałek, 03 października 2011

Złoty notes Doris Lessing

WULF Anna, Pogranicza wojny, wyd. 1951

Jedyna wydana powieść angielskiej pisarki Anny Wulf, z d. Freeman (ur. 1922), głównej bohaterki Złotego notesu Doris Lessing (ur. 1919). Książka zyskała uznanie krytyków i sprzedała się tak dobrze, że w czasie powieściowym, w drugiej połowie lat 50-tych, pozwala autorce żyć z honorariów autorskich w dwupoziomowym, wygodnym mieszkaniu w Londynie. Przetłumaczona na dwadzieścia pięć języków, trzy nieudane próby ekranizacji i kilka prób adaptacji telewizyjnych – wszystkie blokowane przez pisarkę, która nie zgadza się na uproszczenia fabuły i przeinaczenia treści książki.

Żartobliwe, jak określa je sama pisarka, acz zatwierdzone przez dział streszczeń w biurze jej agentki literackiej, streszczenie Pograniczy wojny jej autorstwa:

Młody, prężny Peter Carey, którego błyskotliwą karierę naukową w Oksfordzie przerwał wybuch drugiej wojny światowej, wraz z grupą młodzieńców z RAF-u w mundurach w kolorze nieba wyjeżdża do Afryki Środkowej na szkolenie dla pilotów. Krewkiego idealistę Petera szokuje dorobkiewiczowska, rasistowska małomiasteczkowa społeczność, jaką tam zastaje. Wiąże się więc z grupą lewicowych światowców, którzy wykorzystują jego młodzieńczy, naiwny radykalizm. W dni powszednie podnoszą wrzawę wokół niesprawiedliwości, jaka dotyka czarnych, a w weekendy używają życia w luksusowym hotelu pod miastem, prowadzonym przez właściciela, mężczyznę w typie Johna Bulla, Boothby,ego, i jego urodziwą żonę, których śliczna nastoletnia córka zakochuje się w Peterze. On ją do tego zachęca z całą bezmyślnością młodości; tymczasem u pani Boothby, zaniedbywanej przez ostro pijącego i kochającego pieniądze męża, rodzi się przemożna, choć głęboko skrywana namiętność do przystojnego młodzieńca. Peter, zniesmaczony weekendowymi orgiami lewicowców, potajemnie nawiązuje kontakt z lokalnymi bojownikami afrykańskimi, których przywódca pracuje w hotelu jako kucharz. Zakochuje się w młodej żonie kucharza, zaniedbywanej przez opętanego polityką męża, miłość ta jednak jest wyzwaniem dla obyczajów białej społeczności osadników. Pani Boothby przyłapuje ich na romantycznej schadzce i w przypływie zazdrości informuje o tym dowództwo obozu szkoleniowego RAF-u, które zobowiązuje się odesłać Petera z kolonii. Mówi też o tym córce, nieświadoma swego ukrytego motywu upokorzenia niewinnej dziewczyny, którą Peter wolał od niej, a córka to odchorowuje, ponieważ ucierpiała jej duma białej dziewczyny. W scenie, w której jej oszalała matka krzyczy: Nawet nie umiałaś go znęcić. Wolał tę brudną czarną dziewuchę niż ciebie!, oświadcza, że odejdzie z domu. Kucharz, powiadomiony przez panią Boothby o niewierności młodej żony, wyrzuca ją i każe wracać do rodziców. Tymczasem dumna i odważna kobieta udaje się do najbliższego miasta i obiera łatwiejszą drogę, zostając ulicznicą. Zrozpaczony, pozbawiony złudzeń Peter umila sobie ostatnią noc w kolonii piciem; w jakiejś podejrzanej melinie spotyka przypadkiem swoją ciemnoskórą miłość. Spędzają tę noc razem w jedynym miejscu, gdzie biały może spotkać się z czarnym – w burdelu nad brzegiem brudnej rzeki. Ich niewinna i czysta miłość musi ustąpić przed brutalnym i nieludzkim prawem kraju i zazdrością zepsutej kobiety. W uniesieniu obiecują sobie, że gdy wojna się skończy, spotkają się w Anglii, lecz oboje mają świadomość, że to zaklinanie losu. Rankiem Peter żegna się z grupą miejscowych „postępowców”, a w jego poważnych oczach maluje się pogarda. Tymczasem czarnoskóra miłość czai się na drugim końcu peronu w grupie swoich pobratymców. Gdy pociąg rusza, dziewczyna macha ręką, ale on jej nie widzi. W jego oczach pojawia się obraz śmierci, która go czeka – jego, Asa Przestworzy! – a ona wraca na ulice czarnego miasta, wsparta na ramieniu innego, i śmieje się bezwstydnie, by ukryć upokorzenie.

Pisząc Pogranicza wojny, Anna Wulf bazowała na swoich doświadczeniach z Afryki Środkowej, w której przebywała w latach 1936-1945 i fikcyjne postaci mają swoich odpowiedników w rzeczywistości. Z przytoczonej w Złotym notesie recenzji książki w dzienniku „Soviet Gazette” z sierpnia 1954 roku, dowiadujemy się, że na początku powieści Wulf zacytowała, z odautorskim komentarzem, powiedzenie:

Podobno Adam zbłądził, czy też upadł, bo zjadł jabłko. A według mnie dlatego, że zażądał czegoś dla siebie, ze względu na to swoje ja, moje, mnie itp.

Patrz także: SCHAFFER James, GREEN Saul (KP)

Doris Lessing Złoty notes przeł. Bohdan Maliborski, Świat Książki, Warszawa 2009, oryg. The Golden Notebook, 1962, 1972

 

GREEN Saul [Powieść o algierskim żołnierzu]

Powieść amerykańskiego pisarza Saula Greena, który przez kilka tygodni mieszka w domu Anny Wulf, głównej bohaterki Złotego notesu Doris Lessing, jest jej kochankiem i której początek daje Wulf, pisząc pierwsze jej zdanie na prośbę Greena w złotym notesie, podarowanym mu przy rozstaniu:

Na wyschniętym wzgórzu Algierii żołnierz obserwował światło księżyca odbijające się w jego karabinie.

Krótkie streszczenie powieści ujęto w treści złotego notes - dziennika prowadzonego przez Annę Wulf i następnie Saula Greena:

[Tu kończyło się pismo Anny; dalej w złotym notesie znajdowała się napisana ręką Saula Greena krótka powieść o algierskim żołnierzu]. Żołnierz ten był rolnikiem; wiedział, że to, co myśli o życiu, nie jest tym, czego ktoś po nim oczekuje. kto? Niewidzialni oni – może Bóg, Państwo, Prawo lub Porządek. Został schwytany przez Francuzów i poddany torturom. uciekł, wrócił do FLN i sam zaczął na rozkaz torturować francuskich jeńców. Wiedział, że powinien coś w związku z tym odczuwać, ale nie odczuwał. Kiedyś, późnym wieczorem, wdał się w dyskusję o stanie swojego umysłu z jednym z francuskich jeńców, których torturował. Francuz był młodym intelektualistą, studentem filozofii. Ów młody człowiek (rozmawiali potajemnie w jego celi) skarżył się, że przebywa w intelektualnym areszcie domowym. Stwierdził, stwierdzał to przez lata, że nie ma takiej myśli czy emocji, która nie ulega natychmiastowemu zaszufladkowaniu jako „marksistowska” lub „freudowska”. jego myśli i emocje były jak kulki toczące się do ustalonych przegródek, utyskiwał. Młodemu Algierczykowi wydało się to ciekawe, bo sam tego nie odczuwał, jak stwierdził, za to martwiło go – choć oczywiście tak naprawdę nie martwiło, a uważał, że powinno – to, że wszystko, co myśli i czuje, nie jest tym, czego się po nim oczekuje. Dodał, że zazdrości Francuzowi – a raczej, że czuje, że powinien mu zazdrościć. Francuski student wyznał, że zazdrości z całego serca Algierczykowi: chciałby choć raz, choć raz w życiu, doświadczyć uczucia lub myśli, która byłaby jego – samodzielna, nieukierunkowana i nienarzucona przez dziadków Freuda i Marksa. Młodzieńcy nieroztropnie zaczęli mówić zbyt głośno, zwłaszcza Francuz, który z krzykiem pomstował na sytuację. W celi zjawił się dowódca i stwierdził, że Algierczyk rozmawia po bratersku z jeńcem, którego miał pilnować. Algierski żołnierz tłumaczył się: „Działałem zgodnie z rozkazem, torturowałem go, ale nikt mi nie mówił, że mam z nim nie rozmawiać”. Dowódca uznał, że jego podwładny jest szpiegiem, zapewne zwerbowanym, gdy przebywał w niewoli, i wydał rozkaz, żeby go rozstrzelać. Algierski żołnierz i francuski student zostali rozstrzelani nazajutrz o świcie, stojąc ramię w ramię, a ich twarze rozświetlało wschodzące słońce. [Powieść została później wydana i zyskała spore uznanie.]

Patrz także: WULF Anna (KP)

Doris Lessing Złoty notes przeł. Bohdan Maliborski, Świat Książki, Warszawa 2009, oryg. The Golden Notebook, 1962, 1972

 

[Studium warunków życia dzieci z afrykańskich miast], wyd. ok. 1942

Amatorskie opracowanie naukowe przygotowane w środowisku lewicowych działaczy społecznych z małego miasta w Afryce Środkowej, w którym w latach 1936-1945 mieszkała główna bohaterka powieści Doris Lessing Złoty notes, pisarka Anna Wulf. W prowadzonym przez Wulf dzienniku, cytowanym w Złotym notesie, czytamy że

gdy je opublikowano, poruszyło białe sumienia i dało początek mocno spóźnionemu poczuciu winy oraz kilku grupom dyskusyjnym poświęconym problemom Afryki.

Patrz także: WULF Anna (KP)

Doris Lessing Złoty notes przeł. Bohdan Maliborski, Świat Książki, Warszawa 2009, oryg. The Golden Notebook, 1962, 1972

 

Ella [Powieść o samobójstwie]

Jedyna powieść bohaterki dziennika pisarki Anny Wulf (notes żółty), głównej bohaterki Złotego notesu Doris Lessing. Ella to porte-parole Anny Wulf, choć ich dzieła się różnią. Książka Wulf Pogranicza wojny traktuje o relacjach społecznych w Afryce, w czasie II Wojny Światowej, fikcyjna książka Elli, której tytułu nie poznajemy – o samobójstwie młodego mężczyzny.

Jej tematem było samobójstwo. Śmierć młodego mężczyzny, który nie do końca wiedział, że odbierze sobie życie, aż wreszcie pojął, że w istocie od miesięcy szczegółowo się do tego sposobił. Podstawowym wątkiem powieści miał być kontrast między zewnętrzną warstwą jego życia, uporządkowanego i rozplanowanego, choć pozbawionego jakiegoś dalekosiężnego celu, a ukrytym motywem jego działań, dotyczącym wyłącznie samobójstwa, który go do niego doprowadzi. Wszystkie jego plany na przyszłość były niesprecyzowane i niemożliwe do zrealizowania, co kontrastowało z wyraźnym pragmatyzmem życia, które wiódł. Podskórna rozpacz, szaleństwo czy irracjonalizm doprowadzą go, czy raczej będą pochodną niemożliwych do spełnienia fantazji z dalekiej przyszłości. Wątkiem przewodnim powieści będzie zatem początkowo ledwo zauważalny zaczyn rozpaczy, dojrzewanie nieuświadomionej intencji popełnienia samobójstwa. W momencie śmierci bohatera staną się zrozumiałe prawdziwe wątki z jego życia – nie te związane z porządkiem, dyscypliną, pragmatyzmem i zdrowym rozsądkiem, lecz z tym, co nierealne. Wtedy okaże się, że związek między ponurym pragnieniem śmierci, a samą śmiercią tkwił w jego szaleńczych fantazjach o pięknym życiu i że zdrowy rozsądek i uporządkowanie nie były (jak wydawało się na początku powieści) objawami zdrowia psychicznego, lecz oznakami szaleństwa.

Patrz także: WULF Anna (KP)

Doris Lessing Złoty notes przeł. Bohdan Maliborski, Świat Książki, Warszawa 2009, oryg. The Golden Notebook, 1962, 1972

 

Comment j’ai fui un grand amour, cykl opowiadań w paryskim wydaniu magazynu “Femme et foyer”

Cykl opowiadań w paryskim wydaniu magazynu dla kobiet “Femme et foyer”, o prawa do przedruku których do angielskiego wydania magazynu, stara się bez przekonania Anna Wulf, główna bohaterka powieści Doris Lessing Złoty notes. Jedno z opowiadań zostało dość szczegółowo omówione w tle negocjacji:

Chodziło o młodą i biedną sierotę opłakującą swoją piękną matkę przywiedzioną do przedwczesnej śmierci przez męża okrutnika. Wychowały ją siostry zakonne. Mimo pobożności piętnastoletnia sirota została uwiedziona przez ogrodnika bez serca i – nie mogąc spojrzeć w oczy niewinnym zakonnicom – uciekła do Paryża, gdzie zbrukana, lecz w głębi serca całkowicie czysta, lgnęla, wciąż zdradzana, do kolejnych mężczyzn. W końcu jako dwudziestolatka z nieślubnym dzieckiem, także umieszczonym pod opieką siostrzyczek, poznała pomocnika piekarza, którego miłości czuła się niegodna. Uciekła od niego, swej prawdziwej miłości, w nieczułe objęcia kilku kolejnych kochanków, niemal nieustannie szlochając. Ostatecznie jednak pomocnik piekarza (choć dopiero po wypowiedzeniu stosownej liczby słów) odszukał ją, przebaczył i obiecał dozgonną miłość, czułość i opiekę. Mon amour – kończył się ów epos – Mon amour, gdy od ciebie uciekałam, nie wiedziałam, że uciekam przed prawdziwą miłością.

Ostatecznie w Złotym notesie nie dochodzi do transferu praw do przedruku opowiadań.

Patrz także: WULF Anna (KP)

Doris Lessing Złoty notes przeł. Bohdan Maliborski, Świat Książki, Warszawa 2009, oryg. The Golden Notebook, 1962, 1972

 

BUTTE John [Powieść o Rewolucji Francuskiej]

Zdaniem Anny Wulf, głównej bohaterki Złotego notesu Doris Lessing, jest to

(...) powieść żywa, błyskotliwa i z werwą opowiedziana.

Przedstawiona w Złotym notesie w ramach charakterystyki postaci komunistycznego, partyjnego działacza, Johna Butte’a, który dwadzieścia lat po napisaniu owej książki, jest już skostniałym, „zabetonowanym” biurokratą, zatwierdzającym do druku książki w komunistycznym wydawnictwie „Boles i Hartley”. Wulf, jako recenzentka wewenętrzna w wydawnictwie, wdaje się z nim w dyskusję na temat wydania powieści Za pokój i szczęście, napisanej przez czterdziestoletniego murarza, wieloletniego członka partii komunistycznej, kiepskim stylem i pełnej uproszczeń i banałów, ale odzwierciedlającej aktualne idee propagandowe partii, stąd mającej być prawdopodobnie – mimo sprzeciwu Wulf – wydaną.

Patrz także: WULF Anna (KP)

Doris Lessing Złoty notes przeł. Bohdan Maliborski, Świat Książki, Warszawa 2009, oryg. The Golden Notebook, 1962, 1972

 

Lędźwie

Rzadkość w widmowej bibliotece – podwójnie widmowa książka: wydana przez wymyślonego przez pisarzy Annę Wulf i Jamesa Schaffera, bohaterów Złotego notesu Doris Lessing, autora fikcyjnego dziennika, opublikowanego przez nich dla żartu w mało znanym amerykańskim przeglądzie literackim. Fikcyjny autor nieprawdziwego dziennika (niestety nie poznajemy jego nazwiska) pod datami 22 czerwca oraz 30 lipca podaje, że napisał pornograficzną powieść pod tytułem Lędźwie na zamówienie wydawnicwa „Jules”, prawa do wydania której sprzedał mu za 300 dolarów.

Patrz także: WULF Anna, SCHAFFER James (KP)

Doris Lessing Złoty notes przeł. Bohdan Maliborski, Świat Książki, Warszawa 2009, oryg. The Golden Notebook, 1962, 1972

 

SCHAFFER James [książki niemoralne]

Niewymienione z tytułu książki młodego amerykańskiego pisarza Jamesa Schaffera, który wraz z główną bohaterką powieści Złoty notes Doris Lessing - Anną Wulf, pisze fikcyjny dziennik, wydany następnie dla żartu pod pseudonimem w mało znanym amerykańskim przeglądzie literackim, jako autentyczne dzieło nieznanego młodego pisarza. Dowiadujemy się, że książki Schaffera zostają określone w artykule krytyka Hansa P. jako niemoralne, jednak znacznie łagodzi on swoje stanowisko odnośnie twórczości Schaffera po wizycie w Londynie, w czasie której pisarz podlizuje mu się intensywnie, przesyłając telegram powitalny na lotnisko, bukiety kwiatów, butelki szkockiej, itp. i pisze, że

(...) brak wątków moralnych w książkach Jamesa jest raczej wyrazem szczerego cynizmu młodego pisarza, wynikającego z kondycji społeczeństwa, niźli dominującą cechą jego światopoglądu.

Na co Schaffer:

(...) przez całe popołudnie zwijał się na podłodze ze śmiechu.

Patrz także: WULF Anna, Lędźwie (KP)

Doris Lessing Złoty notes przeł. Bohdan Maliborski, Świat Książki, Warszawa 2009, oryg. The Golden Notebook, 1962, 1972

piątek, 02 września 2011

Nocny pociąg do Lizbony

 

de ALMEIDA PRADO Amadeu Inácio Um Ourives das palavras, Lizbona 1975, wyd. Cedros vermelhos

Książka portugalskiego lekarza Amadeu Inácio de Almeida Prado (1920-1973), wydana pośmiertnie przez jego siostrę Adrianę, prywatnym nakładem w Lizbonie, po której pobieżnym przejrzeniu filolog klasyczny Raimundus Gregorius, bohater powieści Pascala Merciera (ur. 1944) Nocny pociąg do Lizbony, w jeden wieczór uczy się języka portugalskiego, rzuca pracę, rodzinne miasto Berno i wyjeżdża do Lizbony, aby poznać okoliczności wydania książki i losy jej autora. W Nocnym pociągu do Lizbony możemy przeczytać liczne fragmenty Um Ourives das palavras (Złotnik słów) w roboczym tłumaczeniu Gregoriusa. Książka składa się z wielu rozdziałów o różnej długości – czasem jest to tylko jedno zdanie, każdy rozdział jest zatytułowany (w kolejności czytania przez Gregoriusa, która nie odpowiada kolejności książkowej:

Niepewne otchłanie; Słowa w złotej ciszy; Bezgłośna szlachetność; Paradoksalna tęsknota; Wnętrze zewnętrza wnętrza; Ulotne twarze w nocy; Dlaczego, Ojcze?; Cienie duszy; Otumaniające cienie śmierci; Nieśmiertelna młodość; Śmieszna scena; Wewnętrzna dal; Zagadkowy czas; Mieszkam w sobie jak w jadącym pociągu; Paląca trucizna gniewu; Przymusowa intymność).

Jest to zapis rozważań o szerokim spektrum, przemyślenia o naturze ludzkiej i boskiej, pojęciu czasu, wierze, języku – gdyby istniał taki gatunek, możnaby określić je „zapiskami filozoficznymi poufałymi”, odnoszą się do życia autora i są filozoficzną autoanalizą, wyprowadzane są z niej jednak wnioski o charakterze generalnym. Książka została opatrzona wstępem Prado, w środku portret autora –

stare zdjęcie, pożółkłe już przed oddaniem do druku. Czarne niegdyś plamy zbrązowiały i widać było jasną twarz na tle gruboziarnistego, cienistego mroku.

(KP)

Patrz także: ESPINHOSA Estefânia

Pascal Mercier Nocny pociąg do Lizbony przeł. Magdalena Jatowska, Noir sur Blanc, Warszawa 2009, oryg. Nachtzug nach Lissabon, 2004


ESPINHOSA Estefânia [Finisterre]

Opracowanie dotyczące najbardziej na zachód wysuniętego punktu wybrzeża w Hiszpanii, uznawanego w średniowieczu za koniec świata, autorstwa profesor wydziału wczesnej historii nowożytnej Hiszpanii i Włoch na uniwersytecie w Salamance, Estefânii Espinhosy (ur. 1948 w Lizbonie), kobiety, którą gdy miała dwadzieścia cztery lata i była członkinią ruchu oporu przeciw dyktaturze Salazara, nieszczęśliwie pokochał bohater Nocnego pociągu do Lizbony Pascala Merciera, Amadeu Inácio de Almeida Prado. Prado wyjechał z Espinhosą z Lizbony do Finisterre, gdy okazało się, że aby chronić informacje o ruchu oporu, w których była posiadaniu, członkowie tego ruchu planują dziewczynę zamordować. Ze skromnego opisu w książce Merciera, wynika że naukowe dzieło o Finisterre jest obszerne (to „wielki tom”) i ukazało się w dwóch językach: hiszpańskim i portugalskim. Na okładce notka o autorce i jej portret.

Inny bohater Nocnego pociągu do Lizbony, berneński filolog klasyczny Raimundus Gregorius, który tropiąc losy Prado, poszukuje po latach kontaktu z Espinhozą, natrafia w antykwariacie w Coimbrze na dwie inne jej książki, dotyczące początków renesansu – nie zostały one dokładnej opisane w książce. (KP)

Patrz także: de ALMEIDA PRADO Amadeu Inácio

Pascal Mercier Nocny pociąg do Lizbony przeł. Magdalena Jatowska, Noir sur Blanc, Warszawa 2009, oryg. Nachtzug nach Lissabon, 2004